Posts Tagged ‘ψυχοθεραπεία’

Η φυγή είναι ένας τρόπος να τρέξεις μακριά από τα πάντα αλλά όχι από αυτά που έχεις μέσα σου.

Η φυγή είναι ένας τρόπος να τρέξεις μακριά από τα πάντα αλλά όχι από αυτά που έχεις μέσα σου.

Η πρώτη απιστία είναι ανεπανόρθωτη. Προκαλεί μιαν αλυσιδωτή αντίδραση περαιτέρων απιστιών,
η καθεμιά από τις οποίες μάς οδηγεί όλο και πιο μακριά από το κύριο νόημα της πρωταρχικής απιστίας.
Μίλαν Κούντερα, «Η Αβάσταχτη Ελαφρότητα του Είναι»

Από τη στιγμή που ένας άντρας γίνει ερωτύλος έχει μπροστά του μια μοναχική ζωή που δύσκολα γυρίζει πίσω. Πιθανόν να είδατε τον Λεξ στην τηλεόραση και διαβάσατε γι’ αυτόν στις αθλητικές ειδήσεις. Ο Λεξ είναι επαγγελματίας παίκτης του γκολφ. Δεν κερδίζει πρωταθλήματα τόσο συχνά, όσο παλιότερα, έχει όμως σταθερή απόδοση και προσφέρει θέαμα. Κερδίζει το χρήμα και την προσήλωση του κόσμου. Ο Τύπος τον λατρεύει.

Ο Λεξ έχει τρεις υπέροχους γιους: έναν ανερχόμενο παίκτη του γκολφ, έναν χειρούργο ορθοπεδικό και έναν πολλά υποσχόμενο αθλητικογράφο. Έχει, επίσης, τη Λουίζ, μια όμορφη, ταλαντούχα και αξιαγάπητη σύζυγο που αποσπά, με τη σειρά της, μεγάλο μέρος της προσοχής του Τύπου. Μοιάζουν με μοντέλα κα διαφημίζουν μαζί αθλητικά ρούχα. Ο Λεξ και η Λουίζ έχουν τα πάντα, αλλά εδώ και δεκαετίες είναι δυστυχισμένοι. Αυτό έχει αρχίσει πρόσφατα να επηρεάζει την απόδοση του Λεξ στο γκολφ.
Ο Λεξ μεγάλωσε πολύ φτωχά, σε μια πόλη κοντά το Φορτ Γουέρθ. Οι γονείς του ήταν ακόμη παιδιά, όταν η μητέρα του έμεινε έγκυος και παντρεύτηκε τον πατέρα του. Ο πατέρας του, ένας ορμητικός δεκεαεφτάχρονος με μελαχροινή ομορφιά και μιαν αυτοπεποίθηση που ράγιζε καρδιές, έφτασε στην πόλη προσπαθώντας να ξεφύγει, ο Θεός ξέρει από τι. Εφημολογείτο ότι καταγόταν από τους Τσιρόκς, φήμη που ούτε ο ίδιος είχε εξακριβώσει. Άφησε το σπίτι του, πριν μάθει ποιος ήταν ή τι ήταν, επειδή ο πατέρας του μεθούσε και τον χτυπούσε. (περισσότερα…)

Advertisements

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ένα από τα πιο τοξικά πρότυπα συμπεριφοράς παρουσιάζεται στα άτομα που καταβροχθίζουν ψυχολογικά άλλους ανθρώπους. Αυτά τα άτομα εξασκούν ένα είδος ψυχικού καννιβαλισμού. Ο «ανθρωποφάγος» συχνά δείχνει να είναι ένα σωστό, ικανό, αυτοδύναμο, γενναιόδωρο και θρεπτικό άτομο. Μόνον όταν το θύμα του έχει επενδύσει σημαντική ενέργεια και έχει δεθεί συναισθηματικά μαζί του, ανακαλύπτει τι συμβαίνει. Το δηλητήριο του «ανθρωποφάγου» μπορεί να παρουσιαστεί ξαφνικά σε μια τεράστια δόση ή μπορεί να γίνεται αισθητό σαν χρόνιος πόνος, στέρηση και απογοήτευση. Στην πρώτη περίπτωση, το θύμα έχει μια ισχυρή εμπειρία δηλητηριασμού, και η σχέση έχει απότομο τέλος. Νιώθει σαν να του τράβηξαν το χαλί κάτω απ’ τα πόδια του και μπορεί να νιώσει ζαλισμένος και συγχυσμένος για το τι συνέβη και για το πως μπορεί να έκανε τόσο λάθος για τον άλλον. Νιώθει ότι τον χρησιμοποίησαν, τον εκμεταλλεύτηκαν και τον στράγγιξαν. Στη χρόνια μορφή, το θύμα απομυζείται μέχρι εξάντλησης, οπότε πια ο δηλητηριαστής, ξαναφορά τη θρεπτική μάσκα του και την κρατά μέχρι να καθυσυχαστεί το θύμα.
Ένα παράδειγμα είναι ο γονιός που τρέφεται από (περισσότερα…)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Φανταστείτε κάποιον που σας «κλείνει» με το αυτοκίνητό του, καθώς οδηγείτε στην εθνική οδό. Αν η έμμεση σκέψη σας είναι «Το κάθαρμα!», τεράστια σημασία για την πορεία της οργής σας θα έχει το κάτα πόσον αυτή η πρώτη σκέψη θα ακολουθηθεί από περισσότερες σκέψεις οργισμένες και εκδικητικές: «Θα με χτυπούσε! Τον μπάσταρδο, δε θα τον αφήσω έτσι!». Οι κόμποι στα δάχτυλά σας ασπρίζουν καθώς σφίγγετε το τιμόνι, υποκαθιστώντας την επιθυμία σας να τον στραγγαλίσετε. Το σώμα σας παίρνει θέση μάχης κι όχι φυγής, ο ιδρώτας γυαλίζει στο μέτωπό σας, η καρδιά σφυροκοπάει στο στήθος σας, οι μύες του προσώπου σας συσπώνται και συνοφρυώνεστε. Θέλετε να τον σκοτώσετε τον τύπο. Αν εκείνη τη στιγμή κάποιο αυτοκίνητο από πίσω σας κορνάρει, επειδή μετά από το στρίμωγμα του άλλου αναγκαστήκατε να κόψετε ταχύτητα, είσαστε έτοιμος να ξεσπάσετε την οργή σας και σ’ αυτόν τον οδηγό. Αυτή είναι η υπερένταση, η απρόσεκτη οδήγηση, που φθάνει ακόμα και σε ένοπλες συμπλοκές στους αυτοκινητόδρομους.

Αντιπαραθέστε σ’ αυτή την κορύφωση του θυμού μια πιο ανθρωπιστική αλληλουχία σκέψεων για τον οδηγό που μπήκε στο δρόμο σας: «Ίσως δε με είδε ή ίσως είχε κάποιο σοβαρό λόγο για να οδηγεί τόσο απρόσεκτα, κάποια έκτακτη ανάγκη, ποιος ξέρει». Αυτή η σειρά πιθανοτήτων υποκαθιστά το θυμό με τη συμπόνια, ή τουλάχιστον με ένα πιο ανοιχτό μυαλό, που τερματίζει το φαύλο κύκλο της έξαρσης του θυμού σας. Το πρόβλημα (περισσότερα…)

Των ΙΩΑΝΝΑΣ ΣΩΤΗΡΧΟΥ-ΕΛΕΝΗΣ ΚΑΡΡΑ (Έντυπη έκδοση, Ελευθεροτυπία)

Η δυναμική της επιθυμίας και το πώς θα καταφέρει κάποιος να την εκφράσει αποτελούν τον πυρήνα στην παιδαγωγική αλλά και την ψυχοθεραπευτική μέθοδο που ξεκίνησε να εφαρμόζει εδώ και σχεδόν μισό αιώνα. Τότε μάλιστα, όταν πρωτοείπε στους φοιτητές του να προτείνουν εκείνοι το περιεχόμενο του μαθήματος, τον είπαν ούτε λίγο ούτε πολύ… τρελό.

Ο Μισέλ Λομπρό, που παρά τα 85 χρόνια του συνεχίζει να εργάζεται, να γράφει και να εξελίσσει τη μέθοδό του, τη Μη Κατευθυντική Παρεμβατικότητα, παίρνει δύναμη από τις ιδέες του -οι οποίες συναντήθηκαν με αυτές του Καστοριάδη στην ιστορική πια ομάδα «σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα» πριν από καμιά σαρανταριά χρόνια- και τη δική του επιθυμία να τις κάνει πράξη. Τον στενοχωρεί βέβαια λίγο που οι άνθρωποι πια όταν τους καλεί να εκφράσουν την επιθυμία τους ενδιαφέρονται μόνο για τα ιδιωτικά, καθημερινά τους προβλήματα. Τον συναντήσαμε μετά το σχεδόν ετήσιο -τα τελευταία 20 χρόνια- σεμινάριό του στη χώρα μας και μας μίλησε για τη φιλοσοφία πίσω από τη δουλειά του, τις έννοιες και τις ιδέες που επηρέασαν μια πολυκύμαντη ζωή, η οποία επιπλέον τολμά να εκτεθεί… (περισσότερα…)

Η ψυχολογική βάση των ειδών δέσμευσης

Η μοναξιά δεν είναι μια κατάσταση κατά την οποία ο άνθρωπος δεν έχει άλλους γύρω του. Είναι μια εσωτερική αποσύνδεση από τον εαυτό του που τον οδηγεί στην αποσύνδεση από τους άλλους. Μπορούμε να νιώθουμε μόνοι είτε όταν υπάρχουν είτε όταν δεν υπάρχουν άνθρωποι κοντά μας.

Βρέθηκα κάποτε σ’ ένα αρχοντικό πάρτι σ’ ένα πλουσιόσπιτο στο Χάμπτονς του Λονγκ Άιλαντ. Ήμουν ένας από τους εκατοντάδες που είχαν πάει εκεί για να κάνουν επαγγελματικές γνωριμίες. Μέσα σε μισή ώρα μ’ έπιασε μανία να φύγω. Όταν αργότερα το σκέφτηκα, κατάλαβα ότι δεν υπήρχε περίπτωση να επικοινωνήσω στ’ αλήθεια με τον τρόπο που γίνονταν οι γνωριμίες και οι συζητήσεις εκεί μέσα. Ένιωθα αποσυνδεδεμένος από τον εαυτό μου και απίστευτα μόνος. Φύγαμε άρον-άρον και πήγαμε στο ξενοδοχείο με τον φίλο μου, αναστενάζοντας και οι δυο από ανακούφιση και απογοήτευση. Περιμέναμε πώς και τι αυτό το πάρτι για τις γνωριμίες, όμως το μόνο που νιώσαμε ήταν εξάντληση, άδειασμα και μοναξιά. Όλοι όσοι συνάντησα εκεί έδειχναν αγχωμένοι να γνωρίσουν τον κατάλληλο άνθρωπο για τους στόχους τους. Εγώ βυθίστηκα σε έναν κυκεώνα άγχους που το μυαλό μου αντιλήφθηκε αμέσως και το ξανακαθρέφτισε στο περιβάλλον, οπότε αυξήθηκε ραγδαία. Ο σχηματισμός σχέσεων με νόημα σε μια θάλασσα άγχους και φόβου μοιάζει σαν να προσπαθείς να δεις την αντανάκλαση σου σ’ έναν καταρράκτη: είναι, απλώς, αδύνατον. (περισσότερα…)

Ένας πολεμοχαρής σαμουράι, λέει ένα παλιό γιαπωνέζικο παραμύθι, κάποτε προκάλεσε ένα δάσκαλο του Ζεν να του εξηγήσει την έννοια του παράδεισου και της κόλασης. Όμως ο μοναχός απάντησε με περιφρόνηση: “Δεν είσαι παρά ένας τιποτένιος – δεν μπορώ να χάνω τον καιρό μου με τους ομοίους σου!”.
Με θιγμένο εγωισμό, ο σαμουράι τράβηξε οργισμένος το σπαθί του από το θηκάρι ουρλιάζοντας: “Θα μπορούσα να σε σκοτώσω για την αναίδειά σου”.
“Αυτό”, είπε ήρεμα ο μοναχός, “είναι η κόλαση”.
Ξαφνιασμένος, αναγνωρίζοντας πόσο αλήθεια ήταν αυτό που του έλεγε ο δάσκαλος σχετικά με την οργή που τον είχε κυριέψει, ο σαμουράι ηρέμησε, έκρυψε το σπαθί στο θηκάρι και υποκλίθηκε, ευχαριστώντας το μοναχό για τη βαθιά του γνώση.
“Και αυτό”, είπε ο μοναχός, “είναι ο παράδεισος”. (περισσότερα…)

Το «λέω όλη την αλήθεια» είναι τελείως διαφορετικό από το «είμαι ειλικρινής» ή «δεν λέω ψέματα». Πολλές φορές λέτε την αλήθεια, αλλά παραλείπετε σημαντικά μέρη της ή όταν δεν σας αρέσει η αλήθεια, κατασκευάζετε μια καινούργια.

 Πρέπει να μάθετε να λέτε όλη την αλήθεια για τον εαυτό σας
και για τα συναισθήματά σας. 

Χαμογελάτε ποτέ, ενώ είστε πραγματικά θυμωμένοι;
Έχετε συμπεριφερθεί ποτέ άσχημα και θυμωμένα, ενώ βαθιά μέσα σας φοβάστε πραγματικά;
Γελάτε ποτέ και αστειεύεστε, ενώ νιώθετε θλίψη και απόρριψη;
Έχετε κατηγορήσει ποτέ κάποιον άλλο, ενώ νιώθετε πως είστε εσείς ένοχοι;
Αυτό ακριβώς εννοώ όταν αναφέρομαι στην «πλήρη αλήθεια».

Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι αυθεντίες
στο να κρύβουν τα πραγματικά τους συναισθήματα.

Οι άνθρωποι είμαστε όλοι αυθεντίες στο να κρύβουμε την αλήθεια για τα συναισθήματά μας. Γινόμαστε μαέστροι στη μεταμφίεση, με αποτέλεσμα να κρύβουμε και να καταπνίγουμε τον πραγματικό μας εαυτό. Ίσως μάλιστα είστε τόσο καλοί στο να κρύβετε την αλήθεια από τον εαυτό σας, που στο τέλος πιστεύετε τα ίδια σας τα ψέματα. (περισσότερα…)

Ο Andre Malraux, ο Γάλλος μυθιστοριογράφος, περιέγραψε κάποτε έναν ιερέα από την επαρχία, που συνόψισε τα όσα είχε διδαχτεί για την ανθρώπινη φύση ακούγοντας επί δεκαετίες τις εξομολογήσεις του κόσμου, ως εξής: ¨Πρώτα απ’ όλα, οι άνθρωποι είναι πολύ πιο δυστυχισμένοι απ’ ότι φαντάζεται κανείς» και «δεν υπάρχει αυτό που λέμε πραγματικά ενήλικος άνθρωπος«. Όλοι μας – κι όταν λέω όλοι, εννοώ τόσο οι θεραπευτές όσο και οι θεραπευόμενοι – είναι μοιραίο να βιώσουμε όχι μόνο τη χαρά της ζωής, αλλά και το αναπόφευκτο σκοτάδι της: την απομυθοποίηση, τα γηρατειά, την αρρώστια, τη μοναξιά, την απώλεια, την έλλειψη νοήματος, τις οδυνηρές αποφάσεις και το θάνατο.
Κανείς δεν έχει διατυπώσει τα πράγματα πιο καθαρά και πιο ωμά από τον Γερμανό φιλόσοφο Arthur Schopenhauer:

Στη νεαρή μας ηλικία, καθώς φανταζόμαστε τη ζωή μας που έρχεται, είμαστε σαν παιδιά σ’ ένα θέατρο, πριν σηκωθεί η αυλαία, που κάθονται ενθουσιασμένα, και περιμένουν ανυπόμονα ν’ αρχίσει το έργο. Είναι ευτύχημα που δεν γνωρίζουμε τι πρόκειται να συμβεί στην πραγματικότητα. Αν μπορούσαμε να το προβλέψουμε, τότε κάποιες φορές τα παιδιά αυτά θα έμοιαζαν με φυλακισμένους, καταδικασμένους όχι στο θάνατο αλλά στη ζωή. Και προς το παρόν χωρίς επίγνωση του τι σημαίνει αυτή η καταδίκη τους. (περισσότερα…)